Jeszcze kilkanaście lat temu naukowcy byli przekonani, że komórki nerwowe raz utracone nie mają szans na odbudowę. Dziś wiadomo już, że mózg i układ nerwowy posiadają zdolność do regeneracji, tworzenia nowych połączeń, a nawet powstawania nowych neuronów. Proces ten nazywa się neuroplastycznością.
To właśnie neuroplastyczność sprawia, że człowiek może poprawiać pamięć, koncentrację, szybkość myślenia czy odporność na stres nawet w późniejszych latach życia. Problem polega na tym, że współczesny styl życia działa na układ nerwowy jak przyspieszony mechanizm starzenia.
Przewlekły stres, niedobory składników odżywczych, brak snu, nadmiar bodźców, ciągłe korzystanie z ekranów i zmęczenie psychiczne powodują, że neurony funkcjonują coraz mniej wydajnie. Pojawia się mgła mózgowa, problemy z koncentracją, rozdrażnienie, spadek energii psychicznej czy trudności z pamięcią.
Badanie na prawie 23 tys. osób z UK Biobank wykazało, że wyższy poziom przewlekłego stresu był związany z przyspieszonym starzeniem istoty białej mózgu. W analizie stwierdzono wzrost „wieku mózgu” średnio o około 0,3 roku na każdy wzrost wskaźnika przewlekłego obciążenia stresem.
Dobra wiadomość jest taka, że układ nerwowy można wspierać każdego dnia. Zarówno stylem życia, jak i odpowiednim odżywieniem mózgu.
Mózg starzeje się szybciej, niż myślisz
Ciekawostką jest fakt, że mózg zużywa nawet około 20% całej energii organizmu, mimo że stanowi jedynie niewielki procent masy ciała. Oznacza to, że jest jednym z najbardziej „energochłonnych” narządów człowieka.
Każda myśl, emocja, reakcja stresowa czy proces zapamiętywania wymaga ogromnej liczby impulsów elektrycznych i reakcji biochemicznych. Jeśli organizmowi zaczyna brakować składników wspierających neurony, układ nerwowy bardzo szybko daje o sobie znać.
Pierwszym sygnałem „starzenia się” mózgu często jest:
- problem z koncentracją,
- uczucie „przebodźcowania”,
- zapominanie prostych rzeczy,
- zmęczenie psychiczne,
- drażliwość,
- spadek motywacji,
- trudność z regeneracją po stresie.
Neurogeneza – czyli proces, dzięki któremu mózg może tworzyć nowe neurony
Jednym z najbardziej fascynujących odkryć neuronauki jest fakt, że mózg zachowuje zdolność do tworzenia nowych komórek nerwowych także w dorosłości. Proces ten nazywa się neurogenezą.
Najsilniej zachodzi on w hipokampie – obszarze odpowiedzialnym za pamięć, uczenie się i emocje.
Na neurogenezę wpływają m.in.:
- aktywność fizyczna,
- odpowiednia ilość snu,
- dieta,
- poziom stresu,
- składniki odżywcze wspierające neurony i osłonki mielinowe.
Właśnie dlatego coraz większą uwagę zwraca się dziś na substancje wspierające regenerację układu nerwowego.
Jak wspierać odmładzanie układu nerwowego?
- Zadbaj o strukturę neuronów
Neurony komunikują się ze sobą dzięki pewnym elementom strukturalnym, tj. błonom komórkowym i osłonkom mielinowym. Jeśli są uszkodzone, impulsy nerwowe zaczynają działać wolniej i mniej efektywnie.
Jednym z najważniejszych składników wspierających ten proces jest cytykolina. Cytykolina jest związkiem wykorzystywanym do syntezy fosfolipidów budujących błony komórkowe neuronów. Wspiera procesy pamięciowe, koncentrację oraz regenerację komórek nerwowych.
- Odżywiaj neuroprzekaźniki.
Mózg działa dzięki neuroprzekaźnikom. Aby neurony mogły skutecznie przesyłać informacje, potrzebują odpowiednich składników odżywczych.
Jednym z najważniejszych składników diety czy profesjonalnych suplementów jest cholina – substancja będąca prekursorem acetylocholiny, jednego z najważniejszych neuroprzekaźników związanych z pamięcią i koncentracją. To właśnie dlatego niski poziom choliny coraz częściej łączy się z problemami poznawczymi i zmęczeniem psychicznym.
- Ogranicz „stres oksydacyjny” mózgu
Mózg zużywa bardzo dużo tlenu, dlatego układ nerwowy jest wyjątkowo podatny na stres oksydacyjny oraz powstające w jego wyniku wolne rodniki. Jest on jednym z czynników związanych z wyniszczaniem neuronów i starzeniem układu nerwowego. By ograniczyć stres oksydacyjny warto zadbać o codzienne spożycie antyoksydantów.
Silne, naturalne antyoksydanty takie jak ekstrakt z winorośli właściwej są bogate w proantocyjanidyny – aktywne związki, które niszczą wolne rodniki wspierając ochronę komórek nerwowych przed stresem oksydacyjnym.
Co ciekawe, proantocyjanidyny (OPC) uważa się za jedne z najsilniejszych naturalnych antyoksydantów. Ich potencjał przeciwutleniający jest 20 razy wyższy niż witaminy C i 50 razy wyższych niż witaminy E.
Mózg potrzebuje dobrego krążenia
Neurony są niezwykle wrażliwe na niedotlenienie. Nawet krótkotrwałe pogorszenie przepływu krwi wpływa na koncentrację i sprawność umysłową. Istnieją składniki, które wspierają mikrokrążenie i pomagają utrzymać prawidłowe ukrwienie mózgu. Jednym z nich jest od lat stosowany w medycynie chińskiej miłorząb japoński (Ginkgo biloba), który praktyce wspomaga koncentrację, „jasność myślenia” oraz korzystnie wpływa na ogólną wydajność poznawczą i codzienne czynności umysłowe.
Witaminy z grupy B – paliwo dla układu nerwowego
Układ nerwowy dosłownie nie potrafi funkcjonować prawidłowo bez witamin z grupy B tj.:
- witamina B1 (tiamina),
- witamina B6,
- witamina B12,
- aktywna forma kwasu foliowego.
Witaminy te wspierają funkcjonowanie układu nerwowego, procesy energetyczne neuronów oraz prawidłowy metabolizm homocysteiny. To szczególnie ważne, ponieważ podwyższony poziom homocysteiny jest coraz częściej uznawany za jeden z czynników przyspieszających starzenie mózgu.
Mio-inozytol – składnik, o którym mówi się za mało
W ośrodkowym układzie nerwowym odnotowano dość wysokie stężenie mio-inozytolu. Udowodniono, że odgrywa on kluczową rolę w procesie przekazywania informacji pomiędzy neuronami a dzięki temu umożliwia także utrzymanie zdrowia i komfortu psychicznego. Co więcej suplementacja inozytolu skutkuje zwiększeniem poziomu neurotransmitera serotoniny, a tym samym i melatoniny. Przekłada się to więc na łatwiejsze zasypianie, zmniejszenie ilości wybudzeń w ciągu nocy oraz właściwą regenerację mózgu podczas snu.
Najbardziej zaskakujący fakt? Mózg „oczyszcza się” tylko podczas snu
Jednym z najbardziej fascynujących odkryć ostatnich lat jest istnienie tzw. układu glimfatycznego. To specjalny system „oczyszczania” mózgu, który aktywuje się głównie podczas snu. W tym czasie mózg usuwa produkty przemiany materii i zbędne metabolity mogące uszkadzać neurony, dlatego chroniczne niedosypianie dosłownie przyspiesza starzenie układu nerwowego.
Można więc powiedzieć, że sen jest jednym z najpotężniejszych „naturalnych odmładzaczy” mózgu.
Codzienne „odmładzanie” układu nerwowego jest ważne
Układ nerwowy regeneruje się powoli, ale potrafi reagować na właściwe wsparcie. Regularna aktywność fizyczna, sen, redukcja stresu oraz odpowiednie składniki odżywcze mogą wspierać pamięć, koncentrację i sprawność umysłową przez długie lata.
Właśnie dlatego tak ważne jest kompleksowe podejście. Nie tylko chwilowe pobudzenie organizmu, ale realne wsparcie neuronów, ich ochrony i regeneracji, dlatego warto sięgnąć po Neuroprotex®.
Bagchi et al. – Oxygen Free Radical Scavenging Abilities of Vitamins C and E and a Grape Seed Proanthocyanidin Extract in Vitro
Pagotto G.L.O. et al. Ginkgo biloba: A Leaf of Hope in the Fight against Alzheimer’s Disease. Antioxidants, 2024;13(6):651.
Bermejo P.E. et al. Role of Citicoline in Patients With Mild Cognitive Impairment.Health Psychology Research, 2023.
Antonowski, T.; Osowski, A.; Wojtkiewicz, J. Myo-Inositol: Pharmacokinetics, Biological Functions, and Therapeutic Potential in Liver Protection: Insights from Preclinical Models. Antioxidants 2026, 15, 297. https://doi.org/10.3390/antiox15030297
Feng L, Ye Z, Du Z, Pan Y, Canida T, Ke H, Liu S, Chen S, Hong LE, Kochunov P, Chen J, Lei DKY, Shenassa E, Ma T. Association between allostatic load and accelerated white matter brain aging: findings from the UK Biobank. Am J Epidemiol. 2025 Aug 5;194(8):2376-2384. doi: 10.1093/aje/kwae396. PMID: 39393834; PMCID: PMC12624516.